११.४९ – मा ते व्यथा मा च विमूढभावो

श्री: श्रीमते शठकोपाय नमः श्रीमते रामानुजाय नमः श्रीमद्वरवरमुनये नमः अध्याय ११ << अध्याय ११ श्लोक ४८ श्लोक मा ते व्यथा मा च विमूढभावो दृष्ट्वा रूपं घोरमीदृङ्ममेदम्।व्यपेतभीः प्रीतमनाः पुनस्त्वं तदेव मे रूपमिदं प्रपश्य।। पद पदार्थ मम – मेरेईदृक् – ऐसेइदं घोरं रूपं – इस भयंकर रूपदृष्ट्वा – को देखकरते – तुम्हेंव्यथा – संतापमा (भूत ) – … Read more

११.४८ – न वेदयज्ञाध्ययनैर् न दानैर्

श्री: श्रीमते शठकोपाय नमः श्रीमते रामानुजाय नमः श्रीमद्वरवरमुनये नमः अध्याय ११ << अध्याय ११ श्लोक ४७ श्लोक न वेदयज्ञाध्ययनैर्न दानैर्न च क्रियाभिर्न तपोभिरुग्रैः।एवंरूपः शक्य अहं नृलोके द्रष्टुं त्वदन्येन कुरुप्रवीर।। पद पदार्थ कुरु प्रवीर – हे कुरुवंश के महारथी!एवं रूपः अहम् – इस रूप को धारण करने वाला मैंनृलोके – इस संसार मेंत्वत् अन्येन – (मेरे … Read more

११.४७ – मया प्रसन्नेन तवार्जुनेदं

श्री: श्रीमते शठकोपाय नमः श्रीमते रामानुजाय नमः श्रीमद्वरवरमुनये नमः अध्याय ११ << अध्याय ११ श्लोक ४६ श्लोक श्री भगवानुवाचमया प्रसन्नेन तवार्जुनेदं रूपं परं दर्शितमात्मयोगात्।तेजोमयं विश्वमनन्तमाद्यं यन्मे त्वदन्येन न दृष्टपूर्वम्।। पद पदार्थ श्री भगवानुवाच – भगवान ने कहाअर्जुन – हे अर्जुन!तेजोमयं – कांति का पुंज हैविश्वं – सम्पूर्ण जगत में व्याप्त हैअनन्तं – अनन्त हैआद्यं – … Read more

११.४६ – किरीटिनं गदिनं चक्रहस्तम्

श्री: श्रीमते शठकोपाय नमः श्रीमते रामानुजाय नमः श्रीमद्वरवरमुनये नमः अध्याय ११ << अध्याय ११ श्लोक ४५ श्लोक किरीटिनं गदिनं चक्रहस्तम् इच्छामि त्वां द्रष्टुमहं तथैव।तेनैव रूपेण चतुर्भुजेन सहस्रबाहो भव विश्वमूर्ते।। पद पदार्थ सहस्रबाहो – हे अनंत भुजाओं वाले!विश्वमूर्ते – हे संपूर्ण ब्रह्माण्ड को अपने शरीर के रूप में धारण करने वाले!तथा एव – पहले की तरहकिरीटिनं … Read more

११.४५ – अदृष्टपूर्वं हृषितोऽस्मि दृष्ट्वा

श्री: श्रीमते शठकोपाय नमः श्रीमते रामानुजाय नमः श्रीमद्वरवरमुनये नमः अध्याय ११ << अध्याय ११ श्लोक ४४ श्लोक अदृष्टपूर्वं हृषितोऽस्मि दृष्ट्वा भयेन च प्रव्यथितं मनो मे।तदेव मे दर्शय देव रूपं प्रसीद देवेश जगन्निवास।। पद पदार्थ देव – हे परम दयालु!देवेश – हे देवताओं (जैसे ब्रह्मा आदि) के स्वामी!जगन्निवास – हे सम्पूर्ण जगत के आश्रयदाता !अदृष्ट पूर्वं … Read more

११.४४ – तस्मात्प्रणम्य प्रणिधाय कायं

श्री: श्रीमते शठकोपाय नमः श्रीमते रामानुजाय नमः श्रीमद्वरवरमुनये नमः अध्याय ११ << अध्याय ११ श्लोक ४३ श्लोक तस्मात्प्रणम्य प्रणिधाय कायं प्रसादये त्वामहमीशमीड्यम्।पितेव पुत्रस्य सखेव सख्युः प्रियः प्रियायार्हसि देव सोढुम्।। पद पदार्थ तस्मात् – पहले बताए गए कारणों सेईशम् – जो सभी को नियंत्रित करता हैईड्यम् – जो सभी द्वारा वंदित हैत्वां – तुमकोअहम् – मैंप्रणम्य … Read more

११.४३ – पिताऽसि लोकस्य चराचरस्य

श्री: श्रीमते शठकोपाय नमः श्रीमते रामानुजाय नमः श्रीमद्वरवरमुनये नमः अध्याय ११ << अध्याय ११ श्लोक ४२ श्लोक पिताऽसि लोकस्य चराचरस्य त्वमस्य पूज्यश्च गुरुर्गरीयान्।न त्वत्समोऽस्त्यभ्यधिकः कुतोऽन्यो लोकत्रयेऽप्यप्रतिमप्रभाव।। पद पदार्थ अप्रतिम प्रभाव – हे अतुलनीय महात्म्य वाले!त्वं – तुमअस्य चराचरस्य लोकस्य – इस जगत् के, जिसमें चल और अचल सत्ताएँ हैंपिता असि – पिता हो (इसलिए) (अस्य … Read more

११.४२ – यच्चापहासार्थम् असत्कृतोऽसि

श्री: श्रीमते शठकोपाय नमः श्रीमते रामानुजाय नमः श्रीमद्वरवरमुनये नमः अध्याय ११ << अध्याय ११ श्लोक ४१ श्लोक यच्चापहासार्थमसत्कृतोऽसि विहारशय्यासनभोजनेषु।एकोऽथवाऽप्यच्युत तत्समक्षं तत्क्षामये त्वामहमप्रमेयम्।। पद पदार्थ अच्युत! – हे भक्तों को न त्यागने वाले!अपहासार्थं – छेड़ने के रूप मेंयत् च असत्कृतोऽसि – मेरे द्वारा जिस प्रकार भी तुम्हारा अपमान हुआ हैविहार शय्यासन भोजनेषु – खेलते हुए, लेटे … Read more

११.४१ – सखेति मत्वा प्रसभं यदुक्तं

श्री: श्रीमते शठकोपाय नमः श्रीमते रामानुजाय नमः श्रीमद्वरवरमुनये नमः अध्याय ११ << अध्याय ११ श्लोक ४० श्लोक सखेति मत्वा प्रसभं यदुक्तं हे कृष्ण हे यादव हे सखेति।अजानता महिमानं तवेमं मया प्रमादात्प्रणयेन वापि।। पद पदार्थ तव – तुम्हारीइमं महिमानं – इस महानताअजानता मया – मेरे द्वारा, जो अनभिज्ञ थाप्रमादात् – संभ्रम के कारणप्रणयेन वापि – या … Read more

११.४० – अनन्तवीर्यामितविक्रमस्त्वं

श्री: श्रीमते शठकोपाय नमः श्रीमते रामानुजाय नमः श्रीमद्वरवरमुनये नमः अध्याय ११ << अध्याय ११ श्लोक ३८.३९ और ३९.५ श्लोक अनन्तवीर्यामितविक्रमस्त्वं सर्वं समाप्नोषि ततोऽसि सर्वः।। पद पदार्थ अनन्त वीर्य – हे अनन्त ऊर्जा वाले!अमित विक्रम त्वं – तुम जो अथाह पराक्रम से युक्त होसर्वं – अपने अतिरिक्त अन्य सभी भूतोंसमाप्नोषि – व्याप्त कर रखा है (अंतरात्मा … Read more