११.३९ और ११.३९.५ – नमो नमस्तेऽस्तु सहस्रकृत्वः

श्री: श्रीमते शठकोपाय नमः श्रीमते रामानुजाय नमः श्रीमद्वरवरमुनये नमः अध्याय ११ << अध्याय ११ श्लोक ३८.५ श्लोक नमो नमस्तेऽस्तु सहस्रकृत्वः पुनश्च भूयोऽपि नमो नमस्ते।।नमः पुरस्तादथ पृष्ठतस्ते नमोऽस्तु ते सर्वत एव सर्व। पद पदार्थ सर्व – हे सर्वस्वरूप!ते – तुम्हेंसहस्र कृत्व – हजारों बारनमो नमः अस्तु – मेरा वंदन होते – तुम्हेंपुनश्च – बार बारभूय: अपि … Read more

११.३८.५ – वायुर्यमोऽग्निर्वरुणः शशाङ्कः

श्री: श्रीमते शठकोपाय नमः श्रीमते रामानुजाय नमः श्रीमद्वरवरमुनये नमः अध्याय ११ << अध्याय ११ श्लोक ३८ श्लोक वायुर्यमोऽग्निर्वरुणः शशाङ्कः प्रजापतिस्त्वं प्रपितामहश्च। पद पदार्थ प्रपितामह: त्वं – तुम पितामह ब्रह्मा के पिता होवायु: – वायु के रूप मेंयम: – यम के रूप मेंअग्नि: – अग्नि के रूप मेंवरुण: – वरुण के रूप मेंशशाङ्कः – चंद्र के … Read more

११.३८ – वेत्तासि वेद्यं च परं च धाम

श्री: श्रीमते शठकोपाय नमः श्रीमते रामानुजाय नमः श्रीमद्वरवरमुनये नमः अध्याय ११ << अध्याय ११ श्लोक ३७ और ३७.५ श्लोक वेत्तासि वेद्यं च परं च धाम त्वया ततं विश्वमनन्तरूप।। पद पदार्थ अनन्तरूप – हे अनन्त रूपों वाले!वेत्ता असि – तुम (संपूर्ण जगत् में) ज्ञाता होवेद्यं च असि – तुम जानने योग्य हो [जो जाना जाता है]परं … Read more

११.३७ और ११.३७.५ – अनन्त देवेश जगन्निवास

श्री: श्रीमते शठकोपाय नमः श्रीमते रामानुजाय नमः श्रीमद्वरवरमुनये नमः अध्याय ११ << अध्याय ११ श्लोक ३६.५ श्लोक अनन्त देवेश जगन्निवास त्वमक्षरं सदसत्तत्परं यत्।। त्वमादिदेवः पुरुषः पुराण: त्वमस्य विश्वस्य परं निधानम्। पद पदार्थ अनन्त – हे तीनों पहलुओं (देश, काल और पदार्थ) से अबद्ध!देवेश – हे देवताओं के स्वामी!जगन्निवास! – हे सर्वव्यापी स्वामी!असत् – आदि पदार्थ … Read more

११.३६.५ – कस्माच्च ते न नमेरन्महात्मन्

श्री: श्रीमते शठकोपाय नमः श्रीमते रामानुजाय नमः श्रीमद्वरवरमुनये नमः अध्याय ११ << अध्याय ११ श्लोक ३६ श्लोक कस्माच्च ते न नमेरन्महात्मन् गरीयसे ब्रह्मणोऽप्यादिकर्त्रे। पद पदार्थ महात्मन् – हे महा प्रभु!गरीयसे – बड़े होब्रह्मण: अपि आदिकर्त्रे – सभी प्रकार से ब्रह्मा के भी कारण होते – तुम्हेकस्मात् च न नमेरन् – वे कैसे नमन न करें? … Read more

११.३६ – स्थाने हृषीकेश तव प्रकीर्त्या

श्री: श्रीमते शठकोपाय नमः श्रीमते रामानुजाय नमः श्रीमद्वरवरमुनये नमः अध्याय ११ << अध्याय ११ श्लोक ३५ श्लोक अर्जुन उवाचस्थाने हृषीकेश तव प्रकीर्त्या जगत् प्रहृष्यत्यनुरज्यते च।रक्षांसि भीतानि दिशो द्रवन्ति सर्वे नमस्यन्ति च सिद्धसङ्घाः।। पद पदार्थ अर्जुन उवाच – अर्जुन कहता हैहृषीकेश – हे इन्द्रियों के नियन्ता !तव प्रकीर्त्या – तुम्हारी महिमा देखकरजगत् – इस ब्रह्मांड के … Read more

११.३५ – एतच्छ्रुत्वा वचनं केशवस्य

श्री: श्रीमते शठकोपाय नमः श्रीमते रामानुजाय नमः श्रीमद्वरवरमुनये नमः अध्याय ११ << अध्याय ११ श्लोक ३४ श्लोक सञ्जय उवाचएतच्छ्रुत्वा वचनं केशवस्य कृताञ्जलिर्वेपमानः किरीटी।नमस्कृत्वा भूय एवाह कृष्णं सगद्गदं भीतभीतः प्रणम्य।। पद पदार्थ सञ्जय उवाच – संजय कहते हैंकेशवस्य – कृष्ण कीएतत् वचनं – इस वाणीश्रुत्वा – सुनकरकिरीटी – अर्जुननमस्कृत्वा – आदरपूर्वक (कृष्ण को) प्रणाम करतेभीत भीतः … Read more

११.३४ – द्रोणं च भीष्मं च जयद्रथं च

श्री: श्रीमते शठकोपाय नमः श्रीमते रामानुजाय नमः श्रीमद्वरवरमुनये नमः अध्याय ११ << अध्याय ११ श्लोक ३३ श्लोक द्रोणं च भीष्मं च जयद्रथं च कर्णं तथाऽन्यानपि योध (वीरान् ) मुख्यान्।मया हतांस्त्वं जहि मा व्यथिष्ठा: युध्यस्व जेतासि रणे सपत्नान्।। पद पदार्थ द्रोणं च – द्रोणभीष्मं च – और भीष्मजयद्रथं च – और जद्रथकर्णं (च) – और कर्णतथा … Read more

११.३३ – तस्मात् त्वम् उत्तिष्ठ यशो लभस्व

श्री: श्रीमते शठकोपाय नमः श्रीमते रामानुजाय नमः श्रीमद्वरवरमुनये नमः अध्याय ११ << अध्याय ११ श्लोक ३२ श्लोक तस्मात्त्वमुत्तिष्ठ यशो लभस्व जित्वा शत्रून् भुङ्क्ष्व राज्यं समृद्धम्।मयैवैते निहताः पूर्वमेव निमित्तमात्रं भव सव्यसाचिन्।। पद पदार्थ तस्मात् – उपर्युक्त कारण सेत्वम् – तुमउत्तिष्ठ – उठो (लड़ने के लिए)शत्रून् जित्वा यश: लभस्व – शत्रुओं को परास्त करके यश प्राप्त करोसमृद्धं … Read more

११.३२ – कालोऽस्मि लोकक्षयकृत् प्रवृद्धो

श्री: श्रीमते शठकोपाय नमः श्रीमते रामानुजाय नमः श्रीमद्वरवरमुनये नमः अध्याय ११ << अध्याय ११ श्लोक ३१ श्लोक श्री भगवानुवाचकालोऽस्मि लोकक्षयकृत्प्रवृद्धो लोकान्समाहर्तुमिह प्रवृत्तः।ऋतेऽपि त्वा न भविष्यन्ति सर्वे येऽवस्थिताः प्रत्यनीकेषु योधाः।। पद पदार्थ श्री भगवानुवाच – श्री भगवान कहते हैंलोकक्षयकृत – इस संसार की (राक्षसी) भूमि का नाश करने के लिएप्रवृद्ध – मैं जो इस भयानक रूप … Read more