१०.२८ – आयुधानामहं वज्रम्

श्री: श्रीमते शठकोपाय नमः श्रीमते रामानुजाय नमः श्रीमद्वरवरमुनये नमः अध्याय १० << अध्याय १० श्लोक २७ श्लोक आयुधानामहं वज्रं धेनूनामस्मि कामधुक्।प्रजनश्चास्मि कन्दर्पः सर्पाणामस्मि वासुकिः ॥ पद पदार्थ आयुधानां – शस्त्रों मेंअहं वज्रम् अस्मि – मैं वज्र हूँधेनूनां – गायों मेंकामधुक् अस्मि – मैं कामधेनु हूँप्रजन – जन्मदाताकन्दर्पः च अस्मि – मैं (कामदेव) मन्मथ हूँसर्पाणां – … Read more

१०.२७ – उच्चैश्श्रवसम् अश्वानाम्

श्री: श्रीमते शठकोपाय नमः श्रीमते रामानुजाय नमः श्रीमद्वरवरमुनये नमः अध्याय १० << अध्याय १० श्लोक २६ श्लोक उच्चैश्श्रवसमश्वानां विद्धि माममृतोद्भवम् ।ऐरावतं गजेन्द्राणां नराणां च नराधिपम् ॥ पद पदार्थ अश्वानां – घोड़ों मेंअमृतोद्भवम् – क्षीरसागर से निकले अमृत से उत्पन्न हुआ थाउच्चैश्श्रवसम् – उच्चैश्श्रवस नामक घोड़ामां विद्धि – मुझे जानोगजेन्द्राणां – सर्वश्रेष्ठ हाथियों मेंऐरावतं – ऐरावत … Read more

१०.२६ -अश्वत्थः सर्ववृक्षाणाम्

श्री: श्रीमते शठकोपाय नमः श्रीमते रामानुजाय नमः श्रीमद्वरवरमुनये नमः अध्याय १० << अध्याय १० श्लोक २५ श्लोक अश्वत्थः सर्ववृक्षाणां देवर्षीणां च नारदः ।गन्धर्वाणां चित्ररथः सिद्धानां कपिलो मुनिः ॥ पद पदार्थ सर्व वृक्षाणां – सभी पेड़ों मेंअश्वत्थः – मैं भारतीय अंजीर हूँदेवर्षीणां – देव (दिव्य) ऋषियों मेंनारदः – मैं नारद हूँगन्धर्वाणां – गंधर्वों मेंचित्ररथः – मैं … Read more

१०.२५ – महर्षीणां भृगु: अहम्

श्री: श्रीमते शठकोपाय नमः श्रीमते रामानुजाय नमः श्रीमद्वरवरमुनये नमः अध्याय १० << अध्याय १० श्लोक २४ श्लोक महर्षीणां भृगुरहं गिरामस्म्येकमक्षरम् ।यज्ञानां जपयज्ञोऽस्मि स्थावराणां हिमालयः ॥ पद पदार्थ महर्षीणां – मरीचि जैसे महान ऋषियों मेंअहम् – मैंभृगु: – मैं भृगु ऋषि (जो सर्वश्रेष्ठ है ) हूँगिरां – अर्थों से जुड़े शब्दों मेंएकम् अक्षरम् अस्मि – मैं … Read more

१०.२४ – पुरोधसां च मुख्यं माम्

श्री: श्रीमते शठकोपाय नमः श्रीमते रामानुजाय नमः श्रीमद्वरवरमुनये नमः अध्याय १० << अध्याय १० श्लोक २३ श्लोक पुरोधसां च मुख्यं मां विद्धि पार्थ बृहस्पतिम् ।सेनानीनामहं स्कन्दः सरसामस्मि सागरः ॥ पद पदार्थ पार्थ – हे कुंतीपुत्र !पुरोधसां – पुरोहितों मेंमुख्यं – सबसे महत्वपूर्णबृहस्पतिं च – मैं बृहस्पति [इंद्र के मुख्य पुजारी] हूँमां विद्धि – मुझे जानोसेनानीनां … Read more

१०.२३ – रुद्राणां शङ्करश्चास्मि

श्री: श्रीमते शठकोपाय नमः श्रीमते रामानुजाय नमः श्रीमद्वरवरमुनये नमः अध्याय १० << अध्याय १० श्लोक २२ श्लोक रुद्राणां शङ्करश्चास्मि वित्तेशो यक्षरक्षसाम्।वसूनां पावकश्चास्मि मेरुः शिखरिणामहम् ॥ पद पदार्थ रुद्राणां – ग्यारह रुद्रों मेंशङ्कर: च अस्मि – मैं शिव (जो उनके नेता है) हूँयक्ष रक्षसां – यक्षों और राक्षसों मेंवित्तेश: अस्मि – मैं कुबेर (धन का अधिष्ठाता … Read more

१०.२२ – वेदानां सामवेदोऽस्मि

श्री: श्रीमते शठकोपाय नमः श्रीमते रामानुजाय नमः श्रीमद्वरवरमुनये नमः अध्याय १० << अध्याय १० श्लोक २१ श्लोक वेदानां सामवेदोऽस्मि देवानामस्मि वासवः।इन्द्रियाणां मनश्चास्मि भूतानामस्मि चेतना ॥ पद पदार्थ वेदानां – वेदों मेंसाम वेद: अस्मि – मैं सामवेद (जो सर्वोत्तम है) हूँदेवानां – देवताओं मेंवासवः अस्मि – मैं इन्द्र (उनमें सर्वश्रेष्ठ) हूँइन्द्रियाणां – ग्यारह इंद्रियों मेंमन: च … Read more

१०.२१ – आदित्यानाम् अहं विष्णु:

श्री: श्रीमते शठकोपाय नमः श्रीमते रामानुजाय नमः श्रीमद्वरवरमुनये नमः अध्याय १० << अध्याय १० श्लोक २० श्लोक आदित्यानामहं विष्णुर्ज्योतिषां रविरंशुमान्।मरीचिर्मरुतामस्मि नक्षत्राणामहं शशी ॥ पद पदार्थ आदित्यानां – १२ आदित्यों (अदिति के पुत्रों) में सेविष्णु: – (श्रेष्ट हूँ) विष्णु के नाम से जाना जाता हूँअहं – मैंर्ज्योतिषां – प्रकाशमान वस्तुओं मेंअंशुमान् रवि: – किरणों वाला सूर्य … Read more

१०.२० – अहमात्मा गुडाकेश

श्री: श्रीमते शठकोपाय नमः श्रीमते रामानुजाय नमः श्रीमद्वरवरमुनये नमः अध्याय १० << अध्याय १० श्लोक १९ श्लोक अहमात्मा गुडाकेश सर्वभूताशयस्थितः ।अहमादिश्च मध्यं च भूतानामन्त एव च ॥ पद पदार्थ गुडाकेश – हे अर्जुन जिसने निद्रा पर विजय प्राप्त किया हो !अहं – मैंसर्वभूताशयस्थितः – सभी प्राणियों के हृदय में निवास करता हूँआत्मा – अन्तर्यामीअहं – … Read more

१०.१९ – हन्त ते कथयिष्यामि

श्री: श्रीमते शठकोपाय नमः श्रीमते रामानुजाय नमः श्रीमद्वरवरमुनये नमः अध्याय १० << अध्याय १० श्लोक १८ श्लोक श्रीभगवानुवाचहन्त ते कथयिष्यामि विभूतीरात्मनश्शुभा:।प्राधान्यतः कुरुश्रेष्ठ नास्त्यन्तो विस्तरस्य मे ॥ पद पदार्थ श्री भगवानुवाच – श्री भगवान ने कहाकुरुश्रेष्ठ – हे कुरुवंशियों में श्रेष्ठ!आत्मन – मेरीशुभा: – शुभविभूती: – धन/ऐश्वर्यप्राधान्यतः – विशेष रूप से गौरवशाली हैंते – तुम्हेंकथयिष्यामि हन्त … Read more